Doğru Taşeronu Nasıl Seçersiniz

1. Aramaya başlamadan kapsamı netleştirin

Taşeron arama sürecine, ne yaptırmak istediğinizi tek cümleyle bile ifade edemediğiniz noktada başlamayın. Kapsam belirsizse, alacağınız teklifler karşılaştırılamaz ve iş başladıktan sonra çıkacak her ek talep pazarlık konusu olur.

• Yapılacak işin sınırları: hangi mahaller, hangi imalat kalemleri, hangi işler dahil değildir.
• Miktarlar ve ölçüm esası (m², m³, adet, tabaka, takım).
• Malzeme sorumluluğu: hangi malzemeyi kim temin ediyor, marka/standart nedir.
• Süre: başlangıç, ara teslim, bitiş; hava/tatil kayıpları için makul pay.
• Şantiye koşulları: erişim, elektrik-su, depolama, çalışma saatleri.
• Kalite beklentisi: kabul kriterleri, tolerans, referans örnek/panel.

2. Ön eleme: kısa listeye kimi alacaksınız

Kısa listeye alınan her aday hakkında en az şu bilgiler doğrulanmalıdır. Bilgi eksikse aday teklife çağrılmaz, boş yere zaman kaybedilmez.

• Şirket / ekip kimliği, resmi kayıt bilgileri, iletişim sürekliliği.
• Yapılacak işe uygun mesleki yeterlilik ve gerektiğinde ilgili belgeler (yerel mevzuata göre değişir; ilgili idareden ve proje yönetiminden teyit alın).
• Karşılaştırılabilir, tamamlanmış referans işler; yalnızca isim değil, adres ve iletişim.
• Ekip kapasitesi: usta/kalfa/işçi sayısı, vardiya kurgusu.
• Ekipman durumu: kendi ekipmanı, kiralık ihtiyacı, seferberlik süresi.
• Mevcut iş yükü ve sizin projenize gerçekten ne kadar zaman ayırabileceği.
• İş sağlığı ve güvenliği yaklaşımı: KKD kullanımı, iskele/emniyet, kaza geçmişi.
• İletişim disiplini: yazışmalara yanıt süresi, dokümantasyon alışkanlığı.

3. Referansları toplamak değil, doğrulamak

Referans listesi ancak arayıp konuştuğunuzda değer kazanır. Görüşmelerde sadece “memnun musunuz” demeyin; somut sorular sorun.

• İş kapsamı gerçekten sözleşmede yazılan gibi teslim edildi mi?
• Süreye uyuldu mu, sapma varsa nedeni ve iletişimi nasıldı?
• İlk teklife göre son maliyet ne kadar oynadı, sebebi neydi?
• Kalite sorunları çıktı mı, garanti döneminde nasıl karşılandı?
• Aynı işi tekrar bu ekibe verir misiniz, nedeniyle birlikte.
• Mümkünse bitmiş işi yerinde görün; fotoğraf her şeyi göstermez.

4. Teknik olarak eşdeğer teklifleri karşılaştırmak

Fiyat karşılaştırması ancak teklifler aynı kapsam, aynı miktar ve aynı kalite üzerinden verildiğinde anlamlıdır. Aksi hâlde en ucuz görünen teklif çoğu zaman en pahalıya patlar.

• Aynı iş kalemi listesi (BOQ) üzerinden birim fiyat isteyin.
• Malzeme markası/standardı, işçilik yöntemi ve dahil olmayan işleri açıkça belirtin.
• Nakliye, ekipman, iskele, temizlik, atık kaldırma dahil mi ayrıştırın.
• Ödeme planı ve avans oranı benzer kabullerle sunulsun.

5. Şantiye ziyareti ve yüz yüze görüşme

Kısa listedeki adayları mümkünse şantiyede karşılayın. Aşağıdaki sorular, hem yetkinlik hem tutum hakkında hızlı fikir verir.

• Bu işi hangi ekip yürütecek; usta lideri kimdir?
• İşe hangi tarihte, hangi ekip büyüklüğüyle başlarsınız?
• Kritik imalat sırası ve öncelikleri nasıl kurgularsınız?
• Hangi kontrolleri kendi ekibiniz, hangilerini bizim ekibimiz yapmalı?
• Beklenmedik durumda (hava, malzeme gecikmesi) planı nasıl güncellersiniz?
• Hangi konularda ek maliyet çıkabileceğini şimdiden söyler misiniz?

6. Yazılı sözleşmede olması gerekenler

Sözleşme bir formalite değil, işin nasıl yürüyeceğinin haritasıdır. Aşağıdaki başlıkların hepsi net biçimde yazılı olmalıdır. Yerel hukuk ve vergi rejimi projeye göre değişebileceğinden, koşulları uygulayacağınız mevzuat ve hukuk danışmanınızla teyit edin.

• İşin tam kapsamı ve dahil olmayan işler.
• Miktarlar, ölçüm yöntemi, birim fiyatlar ve toplam.
• Malzeme sorumluluğu, marka/standart, onay süreci.
• İş programı, ara teslim tarihleri, kritik kilometre taşları.
• Doğrulanmış ilerlemeye bağlı hakediş ve ödeme planı.
• Değişiklik emirleri: nasıl talep edilir, fiyatlandırılır, onaylanır.
• Kalite ve kabul kriterleri, teslim tutanağı.
• Kusur/garanti dönemi ve kapsamı.
• Şantiye kuralları, iş güvenliği, sigorta yükümlülükleri.
• Raporlama sıklığı, iletişim kanalları, yetkili kişiler.
• Fesih, cezai şart ve uyuşmazlık çözüm yolu.

7. 100 puanlık değerlendirme kartı

Aday karşılaştırmalarını duyguya bırakmamak için basit bir puanlama önerilir.

8. Uyarı işaretleri

• Tek satırlık, kalemsiz toplam fiyat.
• Yazılı belge vermekten kaçınma, “sonra hallederiz” tavrı.
• Diğer tekliflerin belirgin şekilde altında, açıklanamayan fiyat.
• Yüksek peşin talebi, ilerlemeye bağlı olmayan ödeme planı.
• Referans vermekte isteksizlik veya sadece yakın çevreden isim.
• Şantiyede güvenlik ve düzen konusunda umursamaz tavır.